Bij het uitzoeken van een mountainbike kom je er al snel achter dat de keuze voor de schakelgroep een belangrijke is. De prijs van een nieuwe mountainbike is er behoorlijk van afhankelijk en dat is niet voor niets. Daarom nemen we je mee in de wereld van de mountainbike schakelgroepen!

Want net zoals dat bij de meeste componenten het geval is zit er veel prijsverschil tussen de verschillende opties. De grote vraag hierbij is natuurlijk; Wat zijn de voordelen van een duurdere groep?

Het gewicht van de schakelgroep

Een lichte fiets zal altijd beter versnellen, klimmen en remmen dan een zwaardere. Maar je wilt natuurlijk ook dat je schakelsysteem sterk is en van voldoende kwaliteit. Des te lichter een onderdeel des te duurder, dit komt omdat er lichtere materialen gebruikt moeten worden welke wel sterk moeten zijn. De fabrikant heeft daarom te maken met een duurder productieproces.

Dit gaat eigenlijk op voor alle onderdelen van een fiets, of het nu gaat om schakelgroepen, shifters, je voorvork, wielen of het frame van de fiets. In alle gevallen betaal je meer voor een lichter gewicht van het desbetreffende onderdeel.

Het gewicht is dan ook vaak de reden dat de ene schakelgroep duurder is dan de ander. Het goede nieuws daarbij is dat in het hoogste segment de ene schakelgroep echt niet veel beter zal schakelen dan de ander (persoonlijke voorkeur daargelaten natuurlijk). Als we kijken naar de twee topmodellen van bijvoorbeeld Shimano, de XT en XTR dan zit daar een gewichtsverschil in van ongeveer 230 gram. Als we naar de topmodellen kijken van SRAM (de grote concurrent van Shimano op Mountainbike vlak), hebben de X01 en de XX1 een gewichtsverschil van ongeveer 30 gram.

Deze gewichtsverschillen zijn het gevolg van duurdere materialen en geraffineerde en/of meer tijdrovende fabricageprocessen. Bij de duurdere schakelgroepen zie je vaak materialen terug zoals koolstofvezel, titanium of lichtgewicht aluminium.

Duurzaamheid van schakelgroepen

Als je meer geld uitgeeft aan een mountainbike schakelgroep, verwacht je dat deze langer mee gaat dan een goedkopere variant. De Duurzaamheid verbeterd inderdaad met het omhoog gaan van de prijs echter stopt dit op een bepaald niveau. Er zijn een aantal schakelgroepen in de middenklasse welke net zo duurzaam zijn als de veel duurdere topklasse systemen, ze zijn echter een stuk(je) zwaarder qua gewicht dankzij het gebruik van zwaardere materialen.

Op ruw terrein wil je voldoende vertrouwen hebben in je materiaal. Kies daarom een groep van goede kwaliteit.

De duurdere schakel componenten worden gemaakt met grotere nauwkeurigheid, verfijning en dus lichtere materialen. Dit is natuurlijk gedaan voor het verbeteren van de levensduur. Het resultaat hiervan zie je vaak terug bij gebruikte derailleurs en shifters, de goedkopere versies tonen eerder tekenen van slijtage terwijl de duurdere onderdelen vaak (langer) als nieuw blijven. Uiteraard gaat bij alle groepen wel op dat je deze goed moet onderhouden, bij goed onderhoud gaat je groep natuurlijk langer mee.

Dit gaat overigens iets minder op voor cassettes en kettingen. De goedkopere varianten van deze onderdelen worden vaak gemaakt van zwaardere materialen zoals sterk staal terwijl de duurdere vaak gemaakt worden met lichtere maar zachtere materialen zoals aluminium en titanium.

Prestaties

Naast de voordelen van een lager gewicht bieden duurdere MTB-groepen ook een aantal andere manieren waarop zij de prestaties verbeteren. Het meest belangrijke daarbij is het zorgen voor een gladdere, nauwkeuriger en snellere schakeling tussen de versnellingen. Dit houdt in dat u minder moeite hoeft te doen met een schakelactie aan het stuur, iets dat pas duidelijk wordt na meerdere uren op de fiets en daardoor niet perse voor iedereen nodig is. In de toekomst zullen elektronische versnellingen hierin het voortouw gaan nemen; Deze bieden ultieme precisie en snelheid met een simpele ‘druk op de knop’.

Als je naar prestaties kijkt tijdens het aanschafproces is het zeer belangrijk om voor je zelf scherp te hebben hoeveel kilometer je ongeveer met de fiets gaat maken. Wil je zo nu en dan eens een ritje maken dan kun je prima uit de voeten met een goedkopere groep, wil je echter drie keer per week een flinke tocht maken dan zul je profijt hebben van een duurdere groep welke simpelweg soepeler schakelt en relatief gezien minder onderhoud nodig heeft. Deze duurdere groep kan overigens prima een mid-range groep zijn wanneer het gewicht je niet veel uitmaakt.

Shimano’s mountainbike groepen

Het Japanse Shimano biedt het breedste assortiment schakelgroepen voor mountainbikes. Het assortiment begint met de meest goedkope, de Tourney. Deze tref je veel aan op beginnersfietsen. De Shimano Tourney is geschikt voor licht gebruik. Een prima groep voor de recreatieve fietser welke eens in week een rondje door het bos wilt doen. De Tourney heeft 6 of 7 versnellingen welke gecombineerd worden met een triple crank. So heb je in totaal 18 of 21 versnellingen.

De instapmodellen van Shimano. Prijs en kwaliteit van links naar rechts oplopend.

De volgende in de Shimano lijn is de Altus. De Altus is te krijgen met 7, 8 of 9 versnellingen. Ook de Altus groep komt standaard met een triple crank.

Daarna krijgen we te maken met de Acera groep. Vanaf de Shimano Acera groep krijg je te maken met roestvrijstalen onderdelen. De groep bevindt zich echter nog steeds in het lage segment doordat er bepaalde functionaliteiten missen welke voor de meer sportievere fietser onmisbaar zijn.

De eerste groep waar ook een meer veeleisende mountainbiker mee uit de voeten kan is naar onze mening de Alivio groep. De Shimano Alivio groep is iets beter dan de Acera groep doordat hij geschikt is voor het gebruik van RapidFire Plus shifters. Deze shifters maken het mogelijk om (zoals de naam al aangeeft) snel te schakelen, vooral terugschakelen is een kwestie van een klein drukje op de schakelaar. De Alivio schakelgroep komt (net zoals de Acera groep) met 9 versnellingen achter en een triple crank. De 27 versnellingen geven je voor elke situatie voldoende speelruimte. Wil je fanatiek gaan mountainbiken maar is je budget niet héél groot? Begin dan met een fiets met Alivio, tegen de tijd dat deze verslijten kun je wanneer gewenst upgraden naar een duurdere Deore groep.

Deze Shimano Deore groep is de eerste groep binnen het hogere segment van Shimano. Deze groep is geschikt voor zwaar gebruik en goed bestand tegen de elementen. Hij komt standaard tegenwoordig met 10 versnellingen en bezit veel van de functionaliteiten en vernuftigheidjes welke je op de duurste groepen van Shimano terug vindt. Deore is leverbaar met zowel een double- als triple crank.

De middenklasse- (Deore/SLX) en topmodellen (XT/XTR) van Shimano. Prijs en kwaliteit van links naar rechts oplopend.

De hierop volgende groep is de SLX groep. De Shimano SLX groep van de Japanse ‘schakel’ magnaat is een zeer gewaardeerde groep onder de mountainbikers. De functionaliteiten en gebruiksgemak is (bijna) net zo goed als bij het topmodel XT, echter is de SLX groep simpelweg een stukje zwaarder. Voor de budgetbewuste koper welke toch veeleisend is betreft de SLX op het moment misschien wel de beste keus.

Shimano Deore XT zit net onder de professionele XTR. Deze groep met 11 versnellingen heeft bijna alle high-end functies van de absolute topper XTR en biedt alles wat de meeste bikers ooit nodig zullen hebben. Ook hier gaat weer op dat hij simpelweg iets zwaarder is dan de XTR groep. De XT is verkrijgbaar met een single, double- of triple crank.

De XTR is de absolute top van het Shimano assortiment en wordt vaak gebruikt door professionals. Sinds 2016 biedt het 11-versnellingen met een single, double of triple crank. De XTR combineert het beste design en de beste functionaliteiten met de meest lichtgewicht materialen. Denk hierbij aan hoogwaardige legeringen, koolstofvezel en titanium.

XTR is gesplitst in twee aparte lijnen – de Race en Trail, de verschillen hierin zijn o.a. de remmen, de achterderailleur en crank. De XTR Race focused zich op het gewicht en is dan ook de lichtste Shimano groep die er is. De XTR Trail is iets zwaarder en dat komt door een aantal extra functies, denk hierbij aan een manueel aanpasbare remhendel, Ice-Tech remkoeling en extra bescherming voor je ketting. Deze paar gram extra ten opzichte van de XTR Race geeft je meer controle over alle instelbare onderdelen.

De XTR Di2 komt met een handig stuur element. Deze weergeeft o.a. je huidige versnelling en batterij indicator.

Shimano biedt ook de XTR aan in elektrische vorm. Ze noemen deze de XTR Di2. Dit systeem verwijdert de traditionele kabels ten gunste van een systeem dat wordt aangedreven door motor aangedreven schakelaars. Dit alles is aangedreven door een batterij, deze batterij bevindt zich onder het zadel of in de stuurbuis. Het voordeel van zo’n elektrisch systeem is dat elke schakelactie consequent is en voor de fietser hetzelfde aanvoelt. Daarnaast heb je in principe weinig onderhoud doordat je minder manueel aangestuurde verbindingen hebt. Daarnaast schakelt het systeem (wanneer nodig) tegelijkertijd voor en achter.

De nadelen zijn ook vrij logisch; ten eerste natuurlijk de kosten maar daarnaast ook een zwaarder gewicht en een batterij welke je regelmatig moet opladen. De Di2 groep gebruikt verder exact dezelfde crank, casette, ketting en remmen als bij de manueel geschakelde XTR groep.

Shimano’s groepssets zijn ontworpen om met elkaar compatible te zijn zodat u bijvoorbeeld de Deore gemakkelijk kunt upgraden met een mix van SLX– en XT-onderdelen.

SRAM schakelgroepen

SRAM’s mountainbike-groepen zijn er in twee soorten, de eerste soort heeft altijd een single crank (deze hebben dan ook een ‘1’ in de naam) en de andere soort heeft een double- of triple crank. Momenteel zijn SRAM’s zeer populaire single opties eigenlijk alleen beschikbaar op high-end (en dus vrij dure) fietsen.

Ondanks dat de singles het recente succes van SRAM mede bepaald hebben is het merk altijd een sterke voorstander geweest van doubles ‘over’ triples.

Een interessant detail van SRAM is hun ‘trickle-down-technologie’. De goedkopere versies welke zij verkopen zijn in bijna alle gevallen een kopie van een duurdere groep van een paar jaar eerder. Wanneer zij een nieuwe, verbeterde groep op de markt brengen ‘degradeert’ als het ware hun vorige groep. Dankzij deze manier van werken herbruiken ze dus veel van hun eerdere ontwerpen. Hier hebben wij als eindgebruiker ook voordeel aan! De onderdelen van de verscheidene groepen zijn namelijk over het algemeen goed combineerbaar. De duurste groep is uiteraard ook bij SRAM vaak de lichtste, echter een ‘ex’ high-end groep van een paar terug volstaat natuurlijk prima voor 90% van de bikers.

De instap modellen van SRAM zijn de X5, X7 en X9. Ze zijn alledrie beschikbaar met 9 en 10 versnellingen en met een double of triple crank. De instapmodellen van SRAM kun je niet vergelijken met de instapmodellen van Shimano. De X5 kun je ongeveer vergelijken met de Alivio groep en de X7 en X9 met de Deore en SLX.

Hierna volgen de groepen welke geschikt zijn voor zeer veeleisend gebruik. De SRAM NX en GX, je ziet deze onderdelen veel terug op fietsen welke dan ook boven het goedkope segment zitten. De GX is in zowel 2×10, 2×11 en 1×11 te verkrijgen. SRAM NX- en GX-groepen bieden een nieuwe, goedkopere single-ring optie voor alle vormen van mountainbiken.

De volgende groep op de SRAM ladder is de X1. De X1 is een 11-versnellingen groepset die alleen beschikbaar is met een single crank. De X1 biedt bijna al dezelfde eigenschappen als de toppers X01 en XX1 maar met een hoger gewicht.

Lange tijd beschouwd als de beste optie van SRAM is de X0. Dit betreft een 2×10 groep gemaakt van koolstofvezel voor een licht gewicht.

De meest populaire single groep op de markt is de X01. Deze biedt alle functies van de X1 echter tegen een lichter gewicht. Het prijsverschil tussen deze groepen komt voort uit een duurder productieproces en duurdere materialen.

SRAM XX1 was het begin van het gehele ‘single’ fenomeen. Het is de absolute topper van SRAM. Ongekend populair en de allerlichtste optie. Wil jij het beste? Dan moet je deze hebben!

Vorig jaar kwam SRAM met de nieuwe XX1 en X01 Eagle op de markt, met maar liefst 12 versnellingen achter! Dit monster is dan ook aangedreven door een enorme 10-50t casette. Momenteel nog vrij duur maar SRAM kennende zal dit niet lang meer duren.